Türkiye Karbon Ayak İzi Rehberi
Her Tercih
Bir Karbon İzi Bırakır
Türkiye'de kişi başı 5.3 ton CO₂ salıyoruz — sürdürülebilir bütçe 2.3 ton. 2.3 kat azaltmamız gerekiyor.
YeşilTercih; 45 gıda, ulaşım, enerji ve tüketim ürününün karbon ayak izini hakemli bilimsel kaynaklarla karşılaştırmanı, karbon sepetini hesaplamanı ve kişisel karbon profilini öğrenmeni sağlayan ücretsiz bir rehberdir.
Et → Mercimek
Türkiye'nin baklagil mirası = iklim avantajı
Uçak → YHT
Ankara-İstanbul: 55 → 10 kg CO₂
Yeni → İkinci El
2x uzun giy = %44 azalma
İsraf → Değerlendir
Türkiye'nin en büyük gıda sorunu
Nasıl Çalışır?
Sepetine Ekle
Günlük tükettiğin ürünleri seç ve miktarını belirle
Etkini Gör
Bilimsel verilere dayalı toplam karbon ayak izini hesapla
Yeşil Tercih Yap
Daha düşük karbonlu alternatifleri keşfet
Türkiye'nin Karbon Ayak İzi: Temel Rakamlar
Türkiye yılda 552 milyon ton CO₂e sera gazı salıyor; kişi başı emisyon 5,3 ton CO₂. 1,5°C hedefiyle uyumlu kişi başı bütçe ise 2,3 ton. Emisyonların %71,6'i enerji sektöründen geliyor ve elektriğin %45'i yenilenebilir kaynaklardan üretiliyor.
- Toplam emisyon (2023)
- 552 Mt CO₂e
- Kişi başı emisyon
- 5,3 ton CO₂/yıl
- 1,5°C uyumlu bütçe
- 2,3 ton/kişi
- 1990'dan bu yana artış
- %142
- Yenilenebilir elektrik payı
- %45
- Yıllık gıda israfı
- 26 milyon ton
Kaynaklar: TÜİK, IEA, Ember, IPCC AR6. Ayrıntılar: Türkiye karbon profili
En Çok Merak Edilen Ürünlerin Karbon Ayak İzi
Değerler birim başına kg CO₂e'dir. Tüm liste: 45 ürünün karbon ayak izi
Karbon Ayak İzi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Karbon ayak izi nedir?
Karbon ayak izi, bir ürünün, hizmetin, kişinin veya ülkenin doğrudan ve dolaylı olarak neden olduğu toplam sera gazı emisyonudur. Karbondioksitin yanında metan ve diazot monoksit gibi gazlar da ısınma etkilerine göre CO₂ eşdeğerine (CO₂e) çevrilerek toplanır. Ürünler için genellikle yaşam döngüsü analizi (LCA) ile hesaplanır.
Türkiye'de kişi başı karbon ayak izi ne kadar?
Türkiye'de kişi başı emisyon yılda yaklaşık 5.3 ton CO₂'dir. Küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlamaya uyumlu sürdürülebilir bütçe ise kişi başı yaklaşık 2.3 tondur; yani emisyonun 2,3 kat azalması gerekir. Türkiye'nin toplam emisyonu 552 Mt CO₂e'dir (2023) ve 1990'dan bu yana %142 artmıştır.
CO₂e (karbondioksit eşdeğeri) ne demek?
CO₂e, farklı sera gazlarının ısınma etkisini tek bir birimde toplamak için kullanılır. Örneğin metan 100 yıllık ölçekte karbondioksitten yaklaşık 27-30 kat daha güçlü ısıtır; bu nedenle 1 kg metan yaklaşık 27-30 kg CO₂e olarak hesaplanır.
Karbon ayak izi en yüksek gıdalar hangileri?
YeşilTercih verilerine göre kilogram başına karbon ayak izi en yüksek gıdalar: Sığır Eti (kırmızı et) (60 kg CO₂e/kg), Kuzu/Koyun Eti (24 kg CO₂e/kg), Peynir (21,2 kg CO₂e/kg), Bitter Çikolata (18,7 kg CO₂e/kg), Karides (18,2 kg CO₂e/kg). Bitkisel proteinler çok daha düşüktür: örneğin mercimek 0,9 kg CO₂e/kg.
Karbon ayak izimi nasıl azaltabilirim?
En etkili adımlar: kırmızı eti baklagillerle değiştirmek (1 kg sığır eti 60 kg, 1 kg mercimek 0,9 kg CO₂e — yaklaşık 67 kat fark), 500 km altındaki yolculuklarda uçak yerine tren/YHT seçmek, evi yalıtmak, elektronik cihazları daha uzun kullanmak ve gıda israfını azaltmak.
Karbon ayak izi nasıl hesaplanır?
Her ürün için birim başına emisyon faktörü (kg CO₂e/kg, /km, /kWh gibi) tüketilen miktarla çarpılır ve sonuçlar toplanır. YeşilTercih'teki faktörler hakemli yaşam döngüsü analizlerine (Poore & Nemecek 2018) ve resmi dönüşüm faktörlerine (UK DEFRA 2023, IEA) dayanır. Karbon Sepetim aracı bu hesabı otomatik yapar.
Son güncelleme: · Hazırlayan: YeşilTercih editörlüğü · Editoryal ilkeler ve metodoloji